Nhất Nam Y Viện – Chữa bệnh từ các bài thuốc dùng cho Vua chúa triều Nguyễn

Nhất Nam Y Viện là một công trình phục dựng Thái Y Viện triều Nguyễn (1802 – 1945). Ngoài việc phục dựng về không gian, kiến trúc, cảnh quan, Nhất Nam Y Viện còn sưu tầm, phục dựng các bài thuốc của Ngự y Thái Y Viện dâng lên Vua. Đây là những bài thuốc được ghi chép trong Châu bản triều Nguyễn, Ngự dược nhật ký (Quốc sử quán triều Nguyễn) và cả những bài thuốc được sưu tầm trong dân gian, qua các tài liệu mộc bản.

Nhất Nam Y Viện – Nam thiên đệ nhất Thái Y Viện

Xem thêm bài: Nhất Nam Y Viện – Phục dựng quy trình khám chữa bệnh của Thái Y Viện triều Nguyễn

Lịch sử Thái Y Viện triều Nguyễn

Kể từ những ngày đầu thành lập, Thái y Viện triều Nguyễn còn rất nhiều hạn chế, sơ sài. Cơ cấu bộ máy của Thái Y viện được hoàn chỉnh dần dưới thời vua Minh Mạng. Cụ thể như sau :

Đứng đầu là quan chính ngự y (hàm chánh ngũ phẩm). Cấp phó có 2 người quan phó ngự y (hàm tòng ngũ phẩm),

Tiếp đến là các quan y chính (12 người, hàm chánh thất phẩm, bát phẩm và cửu phẩm). Quan y phó (12 người, hàm tòng thất phẩm, bát phẩm và cửu phẩm).

Dưới quan y chính là quan chính y sinh (12 người, hàm chánh cửu phẩm) và phó y sinh (30 người, hàm tòng cửu phẩm).

Ngoại khoa, có 20 người, gồm y chính (2 người, hàm chánh bát phẩm), phó y chính (2 người, hàm tòng bát phẩm) và quan y sinh (16 người, hàm tòng cửu phẩm).

Năm 1829, niên hiệu Minh Mạng thứ 10, người đứng đầu Thái Y viện được nâng lên chức Viện sứ hàm Chánh tứ phẩm. Đến năm 1833, thì đặt thêm chức Viện phán, giữ công việc ghi chép sổ sách, công văn.

Với tầm quan trọng của một cơ sở chăm sóc sức khỏe đặc biệt là cho vua chúa, hoàng thân quốc thích nên việc tuyển chọn thầy thuốc giỏi từ khắp nơi vào Thái Y viện được công bố rộng rãi trong thiên hạ nhằm tìm ra những Ngự Y giỏi nhất phục vụ trong Thái Y Viện. Những ai đã từng học nghề thuốc và hành nghề thầy lang giỏi dù ở hoàn cảnh nào, không kể nguồn gốc xã hội cũng đều có thể xét hạch vào tổ chức Thái Y viện thông qua việc tuyển chọn các Ngự y.

Bên cạnh đó, lịch trình làm việc của các Ngự y trong Thái Y viện được tuân thủ theo quy định hết sức nghiêm ngặt. Theo đó Viện sứ và Ngự y ngày đêm luân phiên nhau chầu trực phòng khi có việc cần đến. Các thuộc viên cũng đều túc trực ở viện để phụ giúp Ngự y. Nếu trường hợp vua đi ngự tuần xa, thì Thái Y viện sẽ cử người mang các thuốc thượng phương theo hầu, phòng khi vua gặp trường hợp bất trắc.

Mặt khác, việc khám bệnh và dâng thuốc cho nhà vua được thực hiện thường xuyên và hết sức cẩn trọng. Không phải người nào trong Thái Y viện cũng được đến khám và chữa bệnh cho vua. Chỉ có những người am hiểu về mạch lý, phương pháp chữa bệnh rõ ràng, hiệu quả thì mới được cấp bài ngà vào ngự chẩn. Ngự y tham gia khám chữa bệnh cho vua, có khi chỉ 1 người, có khi từ 2 đến 4 người, hoặc nhiều hơn, tùy theo bệnh trạng. Người khám bệnh được chỉ định có thể là quan Ngự y, cũng có thể là các quan khác am tường về y thuật. Nhưng cũng có khi thầy thuốc không phải là người của Thái Y viện mà là một vị quan hay thầy lang có tiếng tăm ở ngoài.

Sau khi Ngự chẩn cho vua xong, Ngự y phải giải thích chứng bệnh cụ thể cho vua. Sau đó trở về Thái Y viện họp bàn lên phương pháp trị bệnh và kê đơn thuốc làm giấy dâng lên vua. Nếu được vua chấp nhận dùng thì lập tức bào chế vị thuốc tinh khiết, thượng hạng, có công hiệu cao trong việc chữa bệnh. Trước khi cung tiến thuốc lên, thuốc đã được đường quan ở Viện và Nội các xem xét, kiểm tra kĩ lưỡng.

Nguồn thuốc này chủ yếu dựa vào chế độ thu thuế bằng dược liệu. Vua có quy định cho các địa phương nộp thuế bằng dược liệu theo từng loại vốn là thế mạnh “đặc sản” của từng địa phương, đồng thời định lượng số lượng thuốc phải nộp tính theo đầu người. Ngoài ra nguồn dược liệu còn do các Đông y, Thái Y viện tìm cách mua của Trung Quốc thông qua các nhà buôn thuốc người Hoa kiều. Các y quan làm nghề thuốc, cứ 2 năm triều Nguyễn có chế độ định kỳ kiểm tra chất lượng và năng lực chữa bệnh. Các Ngự y trong Thái Y viện nếu chữa được khỏi bệnh cho người trong hoàng cung, đặc biệt là bệnh của vua thì vinh quang nhận được cũng ít ai sánh bằng. Khi dùng ngọc dược mà bệnh tình thuyên giảm, vua vui mừng ra sắc lệnh ban khen, ban thưởng hậu đãi cho các Ngự y kỷ lục và tiền vàng, tiền bạc theo thứ bậc khác nhau. Ngoài ra, các quan Ngự y có công lớn cũng được thăng chức hàm.

Một bài thuốc của Ngự y Thái Y Viện dâng lên Vua trong Châu bản triều Nguyễn

Tâm huyết phục dựng Thái Y Viện triều Nguyễn

Thái y viện triều Nguyễn là cơ quan y tế cấp Trung ương được hình thành từ thời Gia Long và hoàn chỉnh dưới thời Minh Mạng. Trải qua nhiều đời vua khác nhau, Thái Y Viện vẫn thể hiện vai trò quan trọng của mình trong việc chăm sóc sức khoẻ cho các bậc vua chúa. Tuy nhiên, theo thời gian mô hình hoạt động của Thái Y Viện, đặc biệt là những bài thuốc, những phương pháp điều trị cho bậc Đế vương dần bị mai một và thất truyền. Tính đến thời điểm hiện tại, hầu như chúng ta không còn được nghe thấy, được biết những câu chuyện nơi chốn Hậu Cung, những phương pháp điều trị cho Vua và Hoàng Hậu, thậm chí mô hình hoạt động của Thái Y Viện thuở nào cũng dần trôi vào quên lãng.

Nhằm phục dựng lại Thái Y Viện một cách đầy đủ nhất, tái hiện và mang lại cho đông đảo mọi người những hình dung nhất định về mô hình hoạt động của Thái Y Viện đồng thời phục dựng lại quy trình khám chữa bệnh, chăm sóc sức khoẻ cho các bậc vua chúa, hoàng thân quốc thích, cung tần mỹ nữ trong cung, một dự án mang tầm vóc đã được ra đời. Đó chính là Nhất Nam Y Viện.

Đoàn công tác Nhất Nam Y Viện trong chuyến công tác vào Huế gặp Sở Văn Hoá Thừa Thiên Huế (ảnh trên) và Hội Đông y tỉnh Thừa Thiên Huế (ảnh dưới)

Tại Nhất Nam Y Viện quý Thượng khách không chỉ được tham quan mô hình Thái Y Viện triều Nguyễn; được trực tiếp các Thái y bắt mạch kê đơn; được trải nghiệm quy trình chăm sóc sức khoẻ, chăm sóc sắc đẹp đúng chuẩn Hoàng Cung. Những bài thuốc, phương pháp chữa bệnh được phục dựng từ các bài thuốc của Ngự y Thái Y Viện dâng lên Vua. Trên cơ sở sưu tầm từ nhiều nguồn tài liệu, đi nhiều nơi, gặp gỡ nhiều người: các nhà nghiên cứu văn hoá, lịch sử Cung Đình Huế; Bảo tàng cổ vật Cung Đình Huế, Sở Văn hoá Thừa Thiên Huế, Hội Đông y tỉnh Thừa Thiên Huế… Đặc biệt là những tài liệu trong Châu bản triều Nguyễn, Ngự dược nhật ký và chuyến công tác vào Huế gặp và trò chuyện cùng người cung nữ cuối cùng của triều Nguyễn – cụ Nguyễn Thị Dinh, 96 tuổi (Mệ Dinh).

Đại diện đoàn công tác Nhất Nam Y Viện đang trực tiếp trò chuyện cùng Mệ Dinh

Trên cơ sở sưu tầm các bài thuốc quý, Nhất Nam Y Viện đã cùng với đội ngũ chuyên gia, bác sĩ, tiến sĩ, thầy thuốc ưu tú hàng đầu về y học cổ truyền nghiên cứu, gia giảm thành phần, công dụng của bài thuốc sao cho để vừa phù hợp với thể trạng bệnh hiện nay vừa nâng cao hiệu quả trong điều trị bệnh. Trải qua quá trình nghiên cứu, chắt lọc, Nhất Nam Y Viện đã ứng dụng vào thực tiễn điều trị bệnh với những kết quả hết sức khả quan. Những bài thuốc, phương pháp điều trị bệnh của Nhất Na Y Viện đều phục dựng từ các bài thuốc của Ngự y Thái Y Viện dâng lên Vua vì thế không chỉ được bệnh nhân tin tưởng mà giới chuyên môn cũng ghi nhận và đánh giá rất cao. Điều này vừa thể hiện sự tâm huyết lớn lao vừa giúp phục hung nền y học cổ truyền Cung Đình Việt Nam.

Có thể bạn quan tâm: Nhất Nam Y Viện – Phục dựng quy trình khám chữa bệnh của Thái Y Viện triều Nguyễn  

Đóng

Niềm vui khi điều trị khỏi căn bệnh xương khớp của người Việt xa xứ!

Bình luận

  1. Nguyễn Bảo Châu Trả lời

    Xem cũng thấy có nhiều cái hay ho, thèm 1 lần được trải nghiệm làm hoàng hậu. Không biết chữa xương khớp thì như nào nhỉ. Mình bị cái gai cột sống và tràn dịch khớp gối. Đi khắp các nơi chjay chữa mà vẫn không ổn được. Không biết bài thuốc dành cho vua chúa thì có chữa ổn được cho mình k nhỉ

  2. Nguyễn Phương Trả lời

    Nhất Nam y Viện quá đỉnh, phục dựng lại hoàng cung thấy đẹp và hoành tráng quá, thèm được 1 lần đến đây trải nghiệm, không biết thăm khám như hoàng hậu có được miễn phí không ta?

  3. Huyền chanel Trả lời

    Sinh nhật năm nay của minh tưởng chồng lại tặng túi cho mình nư mọi năm, Nhưng năm nay lại khiến mình khá bất ngờ. Chồng tặng cho mình 1 gói trải nghiệm làm Hoàng Hậu, chữa bệnh như hoàng hậu ở Nhất Nam Y Viện. Rất tuyệt vời, để mình kể các bạn nghe. Từ hòi sinh tahwngf cu con mình hay bị đau lưng đi khám bs cũng bảo thoái hóa. Mỗi đêm nhờ chồng đấm lưng hộ, chồng mải chơi game chỉ đấm cho mấy nhát rồi thôi. Mình cũng uống thuốc tây đấy nhưng đau vẫn bị đau nhiều. Cũng hơi bất ngờ về quà năm nay. Mình cùng chồng đến biệt thự 16, ngõ 168 Nguyễn Khánh Toàn. Mọi thứ đều rất đẹp, đẹp từ cái cổng, rộng rãi cho xe hơi đỗ. Vừa bước vào đã cảm giác nhẹ nhàng nhưng sang trọng, và đúng kiểu được phục vụ như vua chúa vậy đó. tuy nhiên mình chẳng câu nệ hình thức, mình chỉ mong bệnh đau lưng cua rmifnh khỏi. Mới đầu mình được gặp bác sĩ, thăm khám bệnh và đưa ra liệu trình cho mình. Tiếp theo mình được tắm tráng( để bỏ hết bụi trần, hihi). Sau đó mình được tắm lá thuốc của bài thuốc Nhất Nam Ngự Tẩm Dược. 15 phút ấy cực thích luôn, thư giãn thoải mái , mình còn muốn thời gian lâu hơn để hưởng thụ. Tiếp theo mình được xoa bóp, châm cứu bấm huyệt. Bạn châm cứu con gái nhỏ nhắn xinh xắn tưởng yesu đuối mà khỏe lắm, xoa bóp cẩn thận, chỗ nào của mfnh bị thoái hóa, bạn ấy nói được luôn. Sau đó mình dùng canh dưỡng sinh hoàng cung, thơm ngon, ngọt dịu. Mình chỉ muốn thời gian ngừng trôi luôn ý. Trong lúc mình làm các dịch vụ ấy thfi thuốc của mình đã được bốc xong xuôi. Mình hớn hở tính ra kể với ông xã thì hóa ra ổng cũng đăng kí làm quàng thượng rồi thì còn làm nhiều thứu hay hơn mình, Ổng được matxa đá nóng rồi ngâm chân gì đó nghe đã thấy thích thú rồi. Những ổng k kể hết kêu là để cho mình thừm. Rồi mình mang thuốc về sắc, uống đến thang thứ 5 bắt đầu đã có dấu hiệu thuyên giảm rồi. Mình sẽ chăm chỉ dùng hết liệu trình cho khỏi hẳn mới được

  4. Nguyệt Phạm Trả lời

    Ở đây hoàn toàn là thuốc thang à, không có thuốc viên hay thuốc sẵn cho dễ dùng à. Công việc đi suốt ngày thế này mà phải đun đun sắc sắc nữa cung ngại lắm. haiz

  5. Nguyễn Hải Hà Trả lời

    mình đang tìm hiểu về Nhất Nam y viện thấy có bài thuốc chữa yếu sinh lý được nhiều người khen. Chồng mình dạo này đi làm phải rượu bia tiếp khách nhiều, toàn thức đêm để làm dự án nữa nên gần đây anh ấy bị yếu đi hay sao đó, Trước thì thời gian cung dai gio thi chi may phut la ra xong lai yeu xiu xiu nua chu, chan doi qua. ai da dung thuốc nay rồi cho mình ít thông tin mình mua cho chồng uống với

  6. Hoàng Cường đầu bếp Trả lời

    Em bị thoát vị cổ, đau và tê lan từ cổ xuống vai và xuống cánh tay. Công việc của em là lái xe nên phải ngồi nhiều không được nghỉ do việc cũng đều. Em uống thuốc tây rồi có đỡ nhưng bị đau dạ dày quá. Muốn dùng thuốc này thửu xem có hợp thầy hợp thuốc hay không. Mà ở tận Hà Giang xa quá không sắp xếp đến khám được

  7. Ngọc Dung Trả lời

    Chồng em bị viêm khớp dạng thấp, uống thuốc ở đây 10 ngày rồi, lúc uống thì thấy lại đau hơn lúc chưa uống. Ăn uống và sinh hoạt thì vẫn bình thường. Không hiểu hay đấy là tsc dụng phụ của thuốc nhỉ

  8. Trần Bình Trả lời

    Cám ơn những người đã có ý tưởng phục dựng lại Thái y viện Triều Nguyễn, lập lên Nhất Nam Y viện. Thực sự cần pahir có nơi như này để cả thế giới biết nền y học nước ta phát triển thế nào. Bên cạnh ã vài những con sâu làm giầu nồi canh khiến y học cổ truyền bị ảnh hưởng thì cũng có những nơi như này. Thật tốt, mong sao Nhất Nam y viện ngày càng phát triển

  9. Khánh Ngọc Trả lời

    Đọc bài này cũng học hỏi thêm nhiều về lịch sử. Sau này có vốn dạy con rồi, hihi. Thật tò mò không biết chữa bệnh ở hoàng cung khác nhiều so với chữa bệnh ở bệnh viện ngày nay như nào. Không biết chi phí đến khám có tốn kém không. Muốn ã lần được trải nghiệm quá

  10. Hạ Hạ Trả lời

    Thuốc ngoài địa chỉ ở HN có bán ở chỗ nào khác nữa không, mình ở xa HN quá. Khu vực Thái Bình- Nam Định có nơi nào bán không ta? Mình bị xts mệt mỏi quá, cứ tình trạng này vợ bỏ mất thôi

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *